Çin'de EP-zenginlerinin (Çinli milyarderler) yüzleşmek zorunda kaldığı cezalar üzerine
Evergrande Grubu'na
8,82 milyar RMB (yaklaşık 1,31 milyar ABD doları) ve ana iştiraki Evergrande
Gayrimenkul'e 7 milyar RMB (yaklaşık 1,04 milyar ABD doları) para cezası
verildi; toplam ceza miktarı 15,82 milyar RMB (yaklaşık 2,4 milyar ABD doları)
oldu.
Geliştiriciyle
bağlantılı diğer 56 kişi –aralarında Hui'nin iki oğlu Hui Tenghe ve Hui Zhijian
da bulunuyor– 18 yıldan 1 yıl 10 aya kadar değişen hapis cezalarına
çarptırıldı.
Hui, kamu
mevduatlarının yasa dışı kullanımı, fon toplama dolandırıcılığı, yasa dışı
kredi verme, menkul kıymet ihraç dolandırıcılığı, yanlış önemli bilgi ifşa
etme, tüzel kişi tarafından rüşvet verme, fonların yasa dışı kullanımı ve
fonların zimmete geçirilmesi olmak üzere 8 suçtan mahkûm edildi.
Kitapta şöyle belirtmiştim: “Burjuva demokrasilerinde, liderler görevden ayrılmadan önce mümkün olduğunca fazla kişisel servet biriktirmeye teşvik edilirler; çünkü zamanlarının sınırlı olduğunu bilirler. Sosyalist bir devlette ise liderler ömür boyu hizmet eden profesyonel devrimcilerdir ve devletin kolektif varlıkları onların emrinde olduğu için kişisel varlık biriktirmeye ihtiyaç duymazlar- bu varlıklar yalnızca halka hizmet etmek içindir. Bu bir 'yeni sınıf' değildir; burjuva yozlaşmasının tam tersidir .”
Burjuva demokrasisinde liderler 4-5 yılda bir
gelir ve gider. Liderler görevden ayrılmadan önce kişisel servet biriktirirler.
Yolsuzluk yapısaldır . Devlet burjuvaziye hizmet eder. Sosyalist
devlet liderleri ömür boyu görev yaparlar, partiye ve halka karşı
sorumludurlar. Yolsuzluk ağır şekilde cezalandırılır; sistem kişisel
zenginleşmeyi önlemek ve emekçi kitlelerin kolektif çıkarlarına hizmet etmek
üzere tasarlanmıştır.” Çin'in yolsuzluğa karşı mücadelesine ilişkin bu
veriler ciddi bir öneme sahiptir.
Başlangıçta,
topladığım verilerle bir Ek bölümü ilave etmeyi planlıyordum. Ancak çeşitli
nedenlerden dolayı kitabın sayfa sayısını artırmak istemedim. Bu basına ulaşan
yeni haber bana verilerimi bir makale şeklinde paylaşma fırsatı vermiş oldu.
Bu tür haberleri batılı
kaynaklardan çoğunlukla dedikoduya dayalı, "olumsuz ve çarpıtılmış bir
şekilde" okuyor ve dinliyoruz; gerçekleri orijinal kaynaklardan incelemek
önemlidir.
Verilere dayanarak
çıkarım yapılabilecek doğrulanmış vakalara bir göz atalım. Çin'in 1,4 milyardan
fazla nüfusa sahip olduğu gerçeğini göz önünde bulundurmak gerekiyor.
Bu, özellikle 10 milyondan az nüfusa sahip olanlar olmak üzere, 100 milyondan
az nüfusa sahip sosyalist devletlere kıyasla doğal olarak daha fazla zorlukla
karşı karşıya olacakları anlamına gelir.
Sovyetler
Birliği'nin NEP-zenginleri olduğu gibi, Çin'in de
"milyarder EP- zenginleri" var. Stalin, bunların güçlenmesini
ve daha büyük bir sorun haline gelmesini önlemek için 1934'te NEP'i sona erdirmişti.
Sovyetlerin çok uluslu yapısı nedeniyle, Stalin'in bahsettiği "Rus
şovenizmi" ve "zorla şovenizm" (uluslar) meselesine
ilişkin ayrıntılı bir araştırma yapmadım. Sovyetler Birliği, farklı unvanlı
milliyetlere, kendi Komünist Parti şubelerine ve önemli idari özerkliğe sahip
resmi birlik cumhuriyetlerinden oluşan federal bir devletti. NEP zenginleri
sadece Moskova'daki "kapitalist sınıf" değildi; çevre
bölgelerde (Ukrayna, Gürcistan, Orta Asya vb.) güçlü bir şekilde faaliyet
gösteriyorlardı. Devlet bu yerel elitlere karşı agresif bir şekilde
hareket ederse, halk "savunmacı" hale gelebilir ve baskıyı
yolsuzlukla mücadele veya sosyalist adalet olarak değil, büyük Rus şovenizmi
olarak görerek milliyetçi duygular etrafında toplanabilir. Bu, Sovyet
birliğini zayıflatırdı ve ayrılıkçı eğilimleri güçlendirirdi. Stalin bunu
dengelemek zorundaydı; bu nedenle , zaman içinde NEP yandaşlarını siyasi
olarak bastırırken (NEP'in sona ermesiyle sonuçlanan) uluslar meselesine
hesaplı, temkinli bir yaklaşım sergiledi. (1920'ler/1930'ların başları).
Stalin
yönetimindeki Sovyetler Birliği, NEP üyelerine karşı
katı yasal araçlara ve sert yaptırımlara sahipti. Halka açık yargılamalar,
idamlar (örneğin, 1928 Şakhty Davası), hapis cezaları ve mal varlığına el
koyma, Sovyet araçlarının önemli bir parçasıydı. Dolayısıyla, bu tür cezalandırma
yalnızca Çin'e özgü değildir; her iki sistemde de vardı/vardır. Stalin,
bu konuda "Büyük Rus şovenizmi"ne ve "ulus-burjuva
milliyetçiliğine" karşı açıkça uyarıda bulunmuştu. Bu küçük
cumhuriyetlerdeki zengin ve güçlü NEP üyelerine yönelik sert baskılar, yerel
halk tarafından merkezden (Moskova'dan) etnik veya ulusal baskı olarak algılanma
riskini taşıyordu.
Çin, çok etnikli
olmasına rağmen, Sovyetler gibi resmi devlet statüsüne, bağımsız hükümet
yapılarına ve yarı egemen bağlara, ayrı
Komünist Partilere sahip 15 kurucu birlik cumhuriyetinden oluşan aynı
federal yapıya sahip değildir. Bu, Han nüfusunun çoğunluğu ve üniter
siyasi sistem, Guangdong, Şanghay veya Zhejiang'da milyarderleri yargılamanın,
SSCB'deki gibi aynı nitelikte "uluslar sorunu" siyasi
hesaplamasını içermediği anlamına gelir. Güney Çin'deki zengin bir müteahhide
yönelik bir baskı, Gürcistanlı veya Ukraynalı bir NEP-zenginine yönelik bir
baskının tetikleyebileceği gibi, azınlık nüfus arasında hemen savunmacı
milliyetçi duyguları tetikleyebileceği yapısal bir durum yok .
1920'lerin
SSCB'sindeki NEP- zenginleri gibi, Çin'in özel sektör milyarderleri de ekonomik
liberalleşme döneminde muazzam bir servet biriktirdiler. Ancak NEP-zenginlerinden
farklı olarak, Çin'in hukuk sistemi, meşru girişimden suç faaliyetine geçenleri
yargılama ve cezalandırma konusunda tutarlı ve kapsamlı bir kapasite sergiledi;
cezalar, mal varlığına el koymaktan ömür boyu hapis cezasına kadar
değişiyor.
Batılı kaynaklar tarafından verilen "Milyarderlerin %17'si soruşturuldu,
yargılandı, hapse atıldı veya idam edildi" istatistiği, resmi veya
yetkili kaynaklar tarafından doğrulanamaz. Bu rakamı destekleyen güvenilir
bir akademik çalışma veya resmi veritabanı bulunmamaktadır. Muhtemelen
gayriresmi tahminlerden veya analizlerden kaynaklanmaktadır. Benzer şekilde, Jack
Ma (Alibaba) hiçbir zaman cezai olarak mahkûm edilmedi ya da resmen
suçlanmadı. 2020 sonlarından 2021 başlarına kadar birkaç ay boyunca
kamuoyunun gözünden kayboldu ve Alibaba Grubu ile Ant Grubu, rekabet hukuku
soruşturmaları ve finansal teknoloji düzenlemelerinde düzeltmelerle karşı
karşıya kaldı. Ant Grubu'nun “halka arzı” durduruldu ve Ma'nın Ant Grubu
üzerindeki kontrolünden vazgeçmesi istendi, bu da kurumsal bir yeniden
yapılanmaya yol açtı. Bunlar idari düzenleyici önlemlerdir, cezai
yaptırımlar değildir. Ma'nın davasını yukarıdaki cezai mahkûmiyetlerle
birlikte ele almak, hukuki açıdan yanıltıcıdır.
Mevcut tarihi
kayıtlara göre, ABD veya Batı Avrupa ülkeleri gibi sanayileşmiş kapitalist
devletlerde bir milyarderin veya şirket CEO'sunun ölüm cezasına veya ömür
boyu hapis cezasına çarptırıldığı hiçbir vaka bulunmamaktadır. Batı
kapitalist ülkelerinde, şirketlere verilen "para cezaları" ortalama
bir kişi için astronomik görünse de, gerçekte şirketler için önemsiz
miktarlardır. 1989 Exxon Valdez petrol sızıntısı bunun tipik bir örneğidir.
Mahkeme başlangıçta Exxon'un 2,5 milyar dolar tazminat ödemesine karar
vermişti. Ancak uzun bir temyiz sürecinin ardından, ABD Yüksek Mahkemesi 2008
yılında bu miktarı 507,7 milyon dolara indirdi. Bu kararın tartışma konusu,
miktarın göreceli büyüklüğündedir. Orijinal 2,5 milyar dolarlık ceza, o dönemde Exxon Mobil için yaklaşık 2,5 günlük gelire eşdeğerdi . İndirilen 507
milyon dolarlık ceza ise şirket için tipik bir öğleden sonraki gelire
eşdeğerdi .
Benzer şekilde,
2024 yılında şirket, Kanada'nın Alberta eyaletinde 5,3 milyon litre zehirli
atık su sızdırdığı için 50.000 dolar para cezasına çarptırıldı. Şirketin 2023
yılındaki işletme gelirinin 50,7 milyar Kanada doları olduğu göz önüne
alındığında, bu ceza yaklaşık 35 saniyelik gelirine eşdeğerdi . Bayer
şirketi, glifosat bazlı herbisit zararıyla ilgili olarak 500 milyon dolar (3,5
günlük gelir) tazminat ödemeye mahkûm edildi; yıllık geliri ise 43 milyar
doları aşıyor.
Kapitalist ülkelerde ciddi hapis cezaları yok, ancak astronomik rakamlar gibi
görünen para cezaları var; bu cezaların nihai sonucu, bu kurumsal devlerin
günlük karlılığına kıyasla gerçek cezalandırıcı ve caydırıcı etkisinden
yoksun kalıyor. Yolsuzluk, kapitalist sistemin yapısıdır .
EP-zenginleri
vakaları ve resmi yolsuzluk olaylarına geri dönecek olursak, bu liste Çin'in
kapitalist bir sınıfın elinde olduğu yönündeki iddiaları çürütmek açısından
önemlidir.
Xu Xiang (Zexi
Yatırım); 23 Ocak 2017'de Shandong'daki
Qingdao Orta Halk Mahkemesi, borsa manipülasyonu suçundan hüküm verdi ve 5 yıl
6 ay hapis cezasına ve 11 milyar RMB para cezasına çarptırdı. İki sanık daha:
Wang Wei (3 yıl hapis, 1 milyar RMB para cezası) ve Zhu Yong (2 yıl hapis, 3
yıl ertelenmiş, 50 milyon RMB para cezası).
Wu Xiaohui
(Anbang Sigorta) ; 10 Mayıs 2018'de Şanghay 1. Ara
Mahkemesi, fon toplama dolandırıcılığı (65,2 milyar RMB'nin üzerinde
dolandırıcılık) ve zimmete geçirme (10 milyar RMB'yi kötüye kullanma)
suçlamalarına dayanarak, 18 yıl hapis cezası, dört yıl siyasi haklardan mahrum
bırakma ve 10,5 milyar RMB değerinde kişisel malvarlığına el koyma kararı
verdi.
Çin Huarong
Varlık Yönetimi'nin eski Başkanı Lai Xiaomin , toplam
1,788 milyar RMB rüşvet almak ve 25,13 milyon RMB zimmetine geçirmek
suçlarından 29 Ocak 2021'de idam edildi. Tianjin Yüksek Halk Mahkemesi,
5 Ocak 2021'de idam cezasını onayladı. Bu, Çin Halk Cumhuriyeti'nin
kuruluşundan bu yana parasal değer açısından en büyük yolsuzluk davalarından
biridir.
Kanada doğumlu
Çinli iş adamı Xiao Jianhua (Tomorrow Holdings); 19
Ağustos 2022'de Şanghay 1. Ara Mahkemesi, kamu mevduatlarını yasa dışı olarak
ele geçirme, emanet edilen varlıkların yönetiminde güveni kötüye kullanma,
fonları yasa dışı kullanma ve tüzel kişi tarafından rüşvet verme suçlamalarıyla
ilgili olarak hüküm verdi. Xiao Jianhua 13 yıl hapis cezasına ve 6,5
milyon RMB para cezasına çarptırıldı.
Sun Lijun – eski parti üyesi ve kamu güvenliği bakan yardımcısı. Sun Lijun, 18.
Ulusal Kongre'den bu yana kamu güvenliği sisteminde düşen en yüksek rütbeli
yetkililerden biriydi. Davası sadece büyük çaplı rüşveti değil, aynı zamanda borsa
manipülasyonunu ve yasadışı silah bulundurmayı da içeriyordu.
"2022'nin En Tipik On Vakası" arasında yer aldı. 23 Eylül 2022'de
Jilin Eyaleti Changchun Orta Halk Mahkemesi ilk derece kararını verdi.
Rüşvetten iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına, ömür boyu siyasi haklarından
mahrum bırakılmaya ve tüm kişisel mallarına el konulmasına; müebbet
hapis cezasına çevrildikten sonra, şartlı tahliye veya indirim olmaksızın
ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Borsa manipülasyonundan 8 yıl (1
milyon RMB para cezası) ve yasadışı silah bulundurmaktan 5 yıl hapis cezasına
çarptırıldı. Toplam rüşvet miktarı: 2001'den Nisan 2020'ye kadar 646 milyon
RMB'nin (yaklaşık 89,4 milyon ABD doları) üzerinde. Başkalarını yoğun alım ve
diğer yöntemlerle hisse senedi fiyatlarını manipüle etmeye yönlendirdi ve
başkalarının 145 milyon RMB'nin (yaklaşık 20 milyon ABD doları) üzerinde zarar
görmesini engelledi. Yasadışı olarak iki ateşli silah bulundurdu. Önemli
hizmetlerinden dolayı, bazı rüşvetleri gönüllü olarak itiraf etmesi ve
varlıkların geri kazanılmasında aktif iş birliği yapması nedeniyle daha hafif
bir ceza aldı.
Fu Zhenghua , Çin Halk Siyasi Danışma Konferansı Ulusal Komitesi Sosyal ve Hukuk
İşleri Komitesi eski Başkan Yardımcısı ve eski Adalet Bakanı. Davasının
ayırt edici özelliği, yetkisini kullanarak küçük kardeşi Fu Weihua'nın ciddi suçlarını
örtbas etmesi ve uzun süre onu yargılamamasıydı – bu, "karla örtbas
etme" tarzı aile içi yolsuzluğun klasik bir örneğidir. 22 Eylül 2022'de
Jilin Eyaleti Changchun Orta Halk Mahkemesi ilk derece kararını verdi.
Rüşvetten iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına çarptırıldı, ömür boyu siyasi
haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel mallarına el konuldu;
müebbet hapis cezasına çevrildikten sonra, şartlı tahliye veya indirim
olmaksızın ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Adaletin seyrini bozmaktan 14
yıl hapis cezasına çarptırıldı. Toplam rüşvet miktarı: 2005-2021 yılları
arasında 117 milyon RMB'nin (yaklaşık 16,2 milyon ABD doları) üzerinde. Küçük
kardeşinin ciddi suçlarını gizledi ve yasalara uygun şekilde ele almadı. Dava
sonrasında gönüllü olarak itiraf etti, pişmanlığını dile getirdi, rüşvet
gelirlerini iade etti ve önemli ölçüde liyakatli hizmet göstererek daha hafif
bir ceza aldı.
Liu Guoqiang – Eski Parti Genel Sekreter Yardımcısı ve Liaoning Eyaleti Halk Siyasi
Danışma Konseyi Başkan Yardımcısı. 8 Kasım 2022'de Tianjin 1. Ara Mahkemesi ilk
derece kararını verdi. Rüşvetten dolayı iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına
çarptırıldı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm
kişisel mallarına el konuldu; daha sonra ömür boyu hapis cezasına çevrildi
ve şartlı tahliye veya hafifletme olmaksızın kalıcı olarak ömür boyu hapis
cezasına çarptırıldı. Toplam rüşvet miktarı: 2008-2020 yılları arasında 352
milyon RMB'nin (yaklaşık 48,7 milyon ABD doları) üzerinde.
Eksik
istatistiklere göre, yalnızca 2024 yılında Çin mahkemeleri, her birinin rüşvet
miktarı 100 milyon RMB'yi (yaklaşık 13,8 milyon ABD doları) aşan en az 25
yolsuzluk yapan yetkiliyi yargıladı. Bu kişilerin kabul ettiği rüşvetlerin
toplam değeri yaklaşık 7,8 milyar RMB (yaklaşık 1,08 milyar ABD doları) idi.
Büyük çoğunluğu idam cezasından kurtuldu. 20. Ulusal Kongre'den sonra
yolsuzlukla mücadele kampanyası yavaşlamadı: 2024 yılının ilk on ayında, en az
50 merkezi yönetim yetkilisi (çoğunlukla eyalet bakanlığı düzeyinde) soruşturma
altına alındı. Bir önceki yıla ait resmi veriler, en az 19 yolsuzluk yapan
yetkilinin her birinin 100 milyon RMB'yi aşan rüşvet aldığını gösterdi.
Zhang Huayu (Çin Everbright Bankası'nın eski Başkan Yardımcısı), 2023 yılında rüşvet, yasa dışı kredi verme ve diğer suçlardan mahkûm edilerek 12 yıl 6 ay hapis cezasına çarptırıldı.
Yao Zhenhua (Baoneng Grubu) – 2023 yılında, yasa dışı fon toplama suçlamasıyla
hakkında zorunlu tedbirler başlatıldı. Dava hâlen devam etmektedir.
Zhejiang Eyaleti
Parti Komitesi eski üyesi ve Hangzhou eski Parti Sekreteri Zhou
Jiangyong'un davası, proje sözleşmeleri ve
ticari faaliyetlerde başkaları için menfaat sağlamak amacıyla konumunu kötüye
kullanmasıyla ilgiliydi. 25 Temmuz 2023'te Anhui Eyaleti Chuzhou Orta Halk
Mahkemesi ilk derece kararını verdi. Rüşvetten dolayı iki yıl ertelenmiş
ölüm cezasına çarptırıldı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve
tüm kişisel mallarına el konuldu. Toplam rüşvet miktarı: 182 milyon RMB
(yaklaşık 25 milyon ABD doları).
Cai
Esheng, Çin'in finansal düzenleme sisteminde
yüksek rütbeli bir yetkiliydi. Davası, rüşvet, nüfuz ticareti yoluyla rüşvet ve
yetkiyi kötüye kullanma olmak üzere üç suçu kapsıyordu ve finansal denetim
içinde " koruyucuların hırsıza dönüşmesi " sorununun
ciddiyetini vurguluyordu. 29 Aralık 2023'te Jiangsu Eyaleti Zhenjiang Orta Halk
Mahkemesi ilk derece kararını verdi. Rüşvetten dolayı iki yıl ertelenmiş
ölüm cezasına çarptırıldı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve
tüm kişisel mallarına el konuldu; müebbet hapis cezasına çevrildikten
sonra, şartlı tahliye veya hafifletme olmaksızın ömür boyu hapis cezasına
çarptırıldı. Ayrıca, nüfuz ticareti yoluyla rüşvetten 12 yıl hapis cezasına
çarptırıldı.
Tian Huiyu – Eski Parti Sekreteri ve Çin Ticaret Bankası Başkanı. 5 Şubat 2024'te
Hunan Eyaleti Changde Orta Halk Mahkemesi ilk derece kararını verdi. Rüşvetten
iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına; kamuya açık olmayan bilgilerle işlem
yapmaktan 7 yıl hapis ve 300 milyon RMB para cezasına çarptırıldı. Rüşvet: 210
milyon RMB'nin üzerinde (yaklaşık 29 milyon ABD doları); kamuya açık olmayan
bilgilerden elde edilen yasadışı kazanç: 290 milyon RMB'nin üzerinde (yaklaşık
40 milyon ABD doları); içeriden bilgiye dayalı işlemden elde edilen kazanç:
8,07 milyon RMB'nin üzerinde.
Fan Yifei – Çin Halk Bankası'nın eski başkan yardımcısı. Çin Halk Bankası'nın en üst
düzey yetkililerinden biriydi. 2024 yılında mahkeme, toplam 386 milyon RMB
(yaklaşık 53,4 milyon ABD doları) tutarında rüşvet almak suçundan onu suçlu
buldu. İki yıl ertelenmiş ceza ile ölüm cezasına çarptırıldı (kararın
kesin tarihi daha fazla doğrulamayı bekliyor).
Bai Tianhui – Çin Huarong Uluslararası Holding'in eski genel müdürü; 22 Mayıs
2024'te Tianjin 2. Ara Mahkemesi ilk derece mahkemesinde Bai'nin rüşvetten
dolayı ölüm cezasına çarptırıldığı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum
bırakıldığı ve tüm kişisel mallarına el konulması yönünde karar verdi.
1,108 milyar RMB rüşvet aldığı tespit edildi. Çin Huarong Uluslararası
Holding'in eski genel müdürü olarak, şirket satın alımları, proje finansmanı ve
diğer kanallar aracılığıyla muazzam bir servet biriktirmişti. Mahkeme,
suçlarını "son derece iğrenç ve hiçbir hafifletici sebep içermeyen"
olarak değerlendirdi. Bai Tianhui, 9 Aralık 2025'te idam edildi.
He Zehua – eski parti üyesi ve Devlet Tütün Tekeli İdaresi müdür yardımcısı. 29
Mayıs 2024 tarihinde Liaoning Eyaleti Dalian Orta Halk Mahkemesi ilk derece
kararını verdi. Rüşvetten dolayı iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına
çarptırıldı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel
mallarına el konuldu; müebbet hapis cezasına çevrildikten sonra, şartlı tahliye
veya hafifletme olmaksızın ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Rüşvet
miktarı: 940 milyon RMB (yaklaşık 130 milyon ABD doları).
Çin Enerji
Yatırım Grubu'nun eski Genel Müdür Yardımcısı Li Dong ,
16 Temmuz 2024'te Jiangxi Eyaleti Yichun Orta Halk Mahkemesi'nde ilk derece
mahkemesinde rüşvet suçundan ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı, ömür
boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel mallarına el konuldu.
1999-2023 yılları arasında 108 milyon RMB'nin (yaklaşık 15 milyon ABD doları)
üzerinde rüşvet aldığı belirtildi. "Kömürden pervasızca faydalandığı,
'yatırım'ı ve 'temsilcilik'i büyük ölçekli para karşılığı enerji anlaşmaları
için kılıf olarak kullandığı" şeklinde tanımlandı.
Eski Guangdong
Eyaleti Halk Kongresi Daimi Komitesi Başkan Yardımcısı ve eski Shenzhen
Belediye Başkanı Chen Rugui'nin yolsuzluk faaliyetleri
19 yıl (2003-2022) sürdü ve proje sözleşmeleri, iş kolaylaştırma ve işletme
faaliyetleri gibi alanları kapsadı. 6 Ağustos 2024'te Guangxi Zhuang Özerk
Bölgesi Nanning Orta Halk Mahkemesi ilk derece kararını verdi. Rüşvetten
ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum
bırakıldı ve tüm kişisel mallarına el konuldu. Toplam rüşvet miktarı: 108
milyon RMB'nin üzerinde (yaklaşık 15 milyon ABD doları). Rüşvetlerin bir kısmı
teşebbüs edilmişti (tamamlanmamıştı). Gönüllü olarak itiraf etti, pişmanlığını
dile getirdi ve haksız kazançlarını aktif olarak iade etti, bu da daha hafif
bir cezaya yol açtı.
Liaoning Eyaleti'nin
eski Vali Yardımcısı ve Eyalet Kamu Güvenliği Dairesi Müdürü Wang Dawei'nin davası, son yıllarda kamu güvenliği sistemindeki en yüksek değerli
davalardan biridir. Eyalet polis şefi olarak konumunu başkaları için menfaat
sağlamak amacıyla kullandı. 2024 yılında mahkeme, 550 milyon RMB'yi (yaklaşık
76 milyon ABD doları) aşan rüşvet aldığına karar verdi. İki yıl ertelenmiş ceza
ile ölüm cezasına çarptırıldı (kararın kesin tarihi daha fazla
doğrulamayı bekliyor).
Guizhou Eyaleti
eski Parti Sekreteri Sun Zhigang . Sun
Zhigang, Komünist Parti'nin 20. Ulusal Kongresi'nden sonra görevden alınan ilk
eski eyalet parti sekreteriydi. Tüm bir eyaleti yöneten bir "bölge
valisi" olarak, yolsuzluk faaliyetleri geniş kapsamlı ve uzun süreliydi; bu
da davasını son yıllarda eyalet bakanlık yetkilileri arasında en yüksek
değerli rüşvet davalarından biri haline getirdi. 29 Ekim 2024'te Tianjin 2.
Ara Mahkemesi ilk derece kararını verdi. Rüşvetten dolayı iki yıl ertelenmiş ölüm
cezasına çarptırıldı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm
kişisel mallarına el konuldu; müebbet hapis cezasına çevrildikten sonra, şartlı
tahliye veya hafifletme olmaksızın ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Toplam
rüşvet miktarı: 813 milyon RMB'nin üzerinde (yaklaşık 112 milyon ABD doları).
Tibet Özerk
Bölgesi Çin Halk Siyasi Danışma Konseyi eski Başkan Yardımcısı Jiang Jie . 12 Ekim 2024'te Tianjin 1. Ara Mahkemesi ilk derece kararını
verdi. Rüşvet suçundan iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına çarptırıldı.
Rüşvet miktarı: 2000-2023 yılları arasında 225 milyon RMB'nin (yaklaşık 31,1
milyon ABD doları) üzerinde.
Eski Parti
Sekreteri ve Çin'in en büyük dört devlet bankasından biri olan Çin Bankası
Başkanı Liu Liange , rüşvet ve yasadışı kredi verme suçlarına karışarak
finansal düzeni ciddi şekilde bozmuştu. 121 milyon RMB'nin (yaklaşık 16,7
milyon ABD doları) üzerinde rüşvet almak ve toplamda 3,32 milyar RMB'nin
(yaklaşık 459 milyon ABD doları) üzerinde yasadışı kredi vermekle suçlandı.
Kasım 2024'te iki yıl ertelenmiş ceza ile ölüm cezasına çarptırıldı.
Li Jinzhu – Şaanxi Eyaleti Eski Vali Yardımcısı – “Kömür Kaplanı”. Li Jinzhu,
önemli bir enerji üretim eyaleti olan Şaanxi'de uzun süre görev yapmış ve medya
tarafından “Kömür Kaplanı” olarak anılmıştı. Davası, “kömürden sorumluyken
kömürden beslenmenin” klasik bir örneğidir. 25 Aralık 2024'te Guangzhou Orta
Halk Mahkemesi ilk derece kararını verdi. İki yıl ertelenmiş rüşvetle ölüm
cezasına çarptırıldı. Rüşvetlerin toplamı 431 milyon RMB (yaklaşık 59,6
milyon ABD doları) idi.
Zhao Weiguo (Tsinghua Unigroup eski Başkanı) - 14 Mayıs 2025'te Jilin Eyaleti
Jilin Orta Halk Mahkemesi ilk derece mahkemesinde şu kararı verdi: Zimmete
geçirme suçundan iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına çarptırıldı, ömür boyu
siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel mallarına el konuldu.
Ayrıca, akrabaları ve arkadaşları için yasadışı menfaat sağlamaktan beş
yıl hapis (10 milyon RMB para cezası) ve borsada işlem gören bir şirkete zarar
veren güvene dayalı görevi ihlalden üç yıl hapis (2 milyon RMB para cezası)
cezasına çarptırıldı. 470 milyon RMB'nin üzerinde devlet varlığını zimmete
geçirdi ve 890 milyon RMB'nin üzerinde doğrudan devlet ekonomik kaybına neden
oldu.
Qin Rupei , Guangxi Zhuang Özerk Bölgesi Hükümeti'nin eski Başkan Yardımcısı. 6
Ağustos 2025'te Sichuan Eyaleti Deyang Orta Halk Mahkemesi ilk derece kararını
verdi. Rüşvetten dolayı iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına çarptırıldı,
ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel mallarına el
konuldu. Rüşvet miktarı: 1998-2024 yılları arasında 216 milyon RMB'nin
(yaklaşık 29,9 milyon ABD doları) üzerinde.
Eski Tarım ve
Kırsal İşler Bakanı Tang Renjian , 28 Eylül 2025'te
Jilin eyaletindeki Changchun Orta Halk Mahkemesi'nde yargılandı. Rüşvet suçundan iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına
çarptırıldı, ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel
mallarına el konuldu. Rüşvet miktarı: 2007-2024 yılları arasında 268 milyon
RMB'nin (yaklaşık 37 milyon ABD doları) üzerinde.
Guizhou Eyaleti
Çin Halk Siyasi Danışma Konseyi eski Başkan Yardımcısı Chen Yan , 29 Eylül 2025'te Sichuan Eyaleti Chengdu Orta Halk Mahkemesi
tarafından ilk derece mahkemesinde yargılandı. Rüşvetten iki yıl ertelenmiş ölüm
cezasına ve görevi kötüye kullanmaktan 7 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Rüşvet miktarı 357 milyon RMB'nin (yaklaşık 49,4 milyon ABD doları)
üzerindeydi; görevi kötüye kullanması ise devlet fonlarında büyük kayıplara yol
açmıştı. Önemli hizmetlerinden dolayı daha hafif bir ceza aldı.
Kou Wei ; Çin Datang Şirketi'nin eski Parti Genel Sekreter Yardımcısı ve Genel
Müdürü. Yolsuzluk faaliyetleri yaklaşık otuz yıl (1996-2024) sürdü ve güç
sistemindeki birçok önemli pozisyonu kapsadı. 1 Nisan 2026'da İç
Moğolistan'daki Sincan Birliği Orta Halk Mahkemesi ilk derece kararını
açıkladı. Rüşvetten dolayı iki yıl ertelenmiş ölüm cezasına çarptırıldı,
ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel mallarına el
konuldu; ayrıca zimmetine para geçirmekten 12 yıl hapis cezasına çarptırıldı.
Rüşvet miktarı: 154 milyon RMB'nin üzerinde (yaklaşık 21,3 milyon ABD doları).
Ayrıca, Yunnan Lancang Nehri Hidroelektrik Geliştirme Şirketi'nin inşaat
fonlarından 138 milyon RMB'nin üzerinde (yaklaşık 19,1 milyon ABD doları)
zimmetine para geçirmek için başkalarıyla komplo kurdu.
Anhui Eyaleti
Çin Halk Siyasi Danışma Konseyi eski Başkan Yardımcısı Zhou Xi'an , 7 Mayıs 2026'da Fujian Eyaleti Zhangzhou Orta Halk Mahkemesi
tarafından ilk derece mahkemesinde rüşvet suçundan ölüm cezasına çarptırıldı,
ömür boyu siyasi haklarından mahrum bırakıldı ve tüm kişisel mallarına el
konuldu.
Gansu Eyalet Parti
Komitesi Üyesi ve Vali Yardımcısı Cheng Xiaobo, 14 Ağustos 2026
tarihinde gönüllü olarak teslim olmuş olup, hakkında disiplin soruşturması
ve denetim incelemesi başlatılmıştır.
Ningxia Hui Özerk
Bölgesi Hükümeti'nin eski başkanı (il düzeyinde bakanlık yetkilisi) Liu Hui,
18 Ağustos 2026'da tutuklandı ve hakkında iddianame düzenlendi.
İç Moğolistan
Özerk Bölgesi Hükümeti'nin (il düzeyinde bakanlık) eski Başkanı Wang Lixia, 3 Haziran 2026'da tutuklandı.
Kurumsal
Özellikler
1. “Ömür
Boyu Hapis Cezası, Şartlı Tahliye veya Cezanın Hafifletilmesi İmkanı
Olmadan” – Kurumsal Cezaların En Nihai Yöntemi
Fan Yifei, Wang
Dawei ve Sun Zhigang gibi davalarda mahkemeler açıkça şu hükmü verdi: “İki
yıllık erteleme süresi tamamlandıktan ve ceza ömür boyu hapis cezasına
çevrildikten sonra, hükümlü, şartlı tahliye veya ceza indirimi olmaksızın
ömür boyu hapis cezasına çarptırılacaktır.” Bu kurumsal yapı, en ciddi
yolsuzluk yapan yetkililerin asla özgürlüklerine kavuşamayacaklarını garanti
eder; bu, “birkaç yıl hapiste kalıp sonra çalıntı paranın tadını çıkarmak”
değil, gerçek anlamda ömür boyu hapis cezasıdır.
2. “Sıfır
Tolerans” Kurumsallaştırıldı
Yüksek Halk
Mahkemesi ve Yüksek Halk Savcılığı'nın 2024 çalışma raporlarında, Parti
Merkez Komitesi'nin birleşik liderliği altında, yolsuzlukla mücadele zincirinin
tamamının etkin bir şekilde entegre edildiği ve bunun, "Parti Merkez
Komitesi'nin yolsuzlukla sıfır toleransla mücadele etme ve yolsuzlukla
mücadele kampanyasını tereddütsüz bir şekilde derinlemesine ilerletme
konusundaki kararlılığını gösterdiği" belirtilmiştir. Yolsuzlukla
mücadele, "yolsuzluğa bulaşmaya cesaret edemeyiz, yapamayız ve yapmak istemiyoruz"
ilkesinin uzun vadeli bir mekanizması haline gelmiştir.
3. Tazminat
Kapsamı – Yasadışı Kazançlar ve Birikmiş Faizler
Tüm kararlarda
açıkça "yasadışı kazançlar ve bunlardan elde edilen faizler yasal
olarak geri alınacak ve devlet hazinesine devredilecektir" ifadesi yer
almaktadır. "Tahakkuk eden faizler" arasında rüşvetlerden, yatırım
getirilerinden ve gayrimenkul değer artışından elde edilen faizler de
bulunmaktadır; hatta "paranın kazandırdığı para" ya bile tamamen
el konulmaktadır.
Yukarıdaki 11
davadan elde edilen toplam kurtarılan/el konulan varlık miktarı yaklaşık 3,393
milyar RMB (≈ 469 milyon ABD doları) civarındadır.
4. Kişisel
Eşyaların Tamamen Müsadere Edilmesi
Yukarıda listelenen
her bir davada, karar "tüm kişisel mallara el konulmasını"
içermektedir. Yolsuzluk yapan yetkililer sadece özgürlüklerini ve bazen de
hayatlarını kaybetmekle kalmaz, aynı zamanda ömür boyu biriktirdikleri
yasadışı servetlerinin tamamı da tasfiye edilir; "rahat bir şekilde emekli
olma" olasılığı ortadan kalkar. Rüşvetlerden elde edilen faiz ve
yatırım getirileri de müsadere edilir .
Bu, yolsuzluk yapan
memurun tüm yasal ve yasadışı varlıklarının devlet tarafından ele
geçirilmesi anlamına gelir; sadece rüşvet parası değil, aynı zamanda
maaşlar yoluyla biriktirilen gayrimenkul, banka mevduatları ve hisse senetleri
de dahil olmak üzere meşru varlıklar da buna dahildir. Burjuva
demokrasilerinde yaygın olan "para cezaları" veya "kısmi el
koyma"dan farklı olarak, bu, kişisel servetin tamamen
sıfırlanmasıdır.
5. "Son
Noktaya Kadar" Kapsama
İl bakanlığı
düzeyinden (Sun Zhigang, Tang Renjian, Liu Hui, Wang Lixia) bakan yardımcılığı
düzeyine (Fan Yifei, Wang Dawei, Liu Liange, vb.), maliyeden enerjiye ve yerel
yönetime kadar yolsuzlukla mücadele, yasak bölge tanımıyor, tam kapsamlı
ve sıfır toleranslı bir yaklaşım sergiliyor. Resmi açıklamaların da
vurguladığı gibi, amaç "yolsuzluğu besleyen zemini ve koşulları kökünden
söküp atmak"tır.
6. "Hafifletme
veya Şartlı Tahliye İmkanı Olmadan Ömür Boyu Kalıcı Hapis Cezası" – Mal
Varlığı "Özgürlüğü Satın Alamaz"
Fan Yifei, Wang
Dawei ve Sun Zhigang gibi davalarda mahkemeler açıkça şu hükmü verdi: "İki
yıllık erteleme süresi tamamlandıktan ve ceza ömür boyu hapis cezasına
çevrildikten sonra, hükümlü, şartlı tahliye veya ceza indirimi olmaksızın, ömür
boyu hapis cezasına çarptırılacaktır." Bu, yolsuzluk yapan yetkililerin
hiçbir şekilde özgürlüklerini geri kazanamayacakları anlamına gelir; "iyi
hâlden dolayı erken tahliye" veya "para karşılığında ceza indirimi
satın alma" imkânı yoktur. El konulan varlıklar, hükümlü veya aile
üyeleri tarafından asla geri alınamaz.
Karşılaştırmalı
Tablo: Burjuva Demokrasisi ve Sosyalist Devlet (Çin Uygulaması)
|
Sosyalist Devlet (Çin'in Uygulaması) |
Karşılaştırmalı
Boyut |
Burjuva Demokrasisi |
|
Ömür boyu görev süresi, uzun süreli hizmet |
Liderlerin
görev süresi |
4-5 yıl, görev süresinin sonunda
görevden ayrılır. |
|
|
|
|
|
Kişisel birikime gerek yok; kolektif
varlıklara ulaşım ve kullanım |
Yolsuzluğa
teşvik |
Sınırlı süreli; çıkış yapmadan önce
kişisel birikiminizi en üst düzeye çıkarır. |
|
Ölüm cezası, müebbet hapis, şartlı tahliye
olmaksızın ömür boyu hapis, tüm malvarlığına el koyma |
Yolsuzluğun
sonuçları |
Genellikle para cezaları, kısa hapis
cezaları veya hafif cezalar. |
|
Sistematik yolsuzlukla mücadele;
"yolsuzluğa bulaşmaya cesaret edemeyiz, yapamayız, yolsuzluk yapmak
istemiyoruz" |
Kurumsal
tasarım |
Yapısal yolsuzluk; para karşılığı
iktidarın kurumsallaşması |
|
İl bakanlığı düzeyinden en yerel halka kadar
– tam kapsam, sıfır tolerans |
Ceza
kapsamı |
Ara sıra üst düzey yetkililerin
düşmesi |
|
|
|
|
Tam el koyma + faiz |
Varlık kurtarma |
Genellikle sınırlı para cezaları veya kısmi
el koyma söz konusudur. |
Çözüm
Kapitalist
Batı'nın yolsuzluk ve suçlar için hapis cezası yerine gülünç miktarda
"para cezası" vermesinin aksine; 2024 ile 2026 yılları arasında Çin
mahkemeleri, Sun Zhigang (813 milyon RMB), Wang Dawei (555 milyon RMB), Fan
Yifei (386 milyon RMB) ve Chen Yan (357 milyon RMB) dahil olmak üzere bir dizi
eyalet bakanı yetkilisini, şartlı tahliye veya hafifletme olmaksızın ömür boyu
hapis cezasına çarptırdı. Bu gerçekler, sosyalist sistem altında
"iktidarın kişisel cüzdanlara değil, halka hizmet ettiği" kurumsal
mantığını göstermektedir. Bu, "yeni bir sınıfın" oluşumu değil, şimdiye
kadar görülen en kapsamlı yolsuzluk unsurlarının tasfiyesidir.
Yukarıdaki veriler,
Çin'in sosyalist devlet sisteminde yolsuzluğun sonuçlarının, varlıkların
tamamen tasfiye edilmesi ve ömür boyu özgürlükten mahrum bırakılma olduğunu
göstermektedir. "Para cezası ödeyip yoluna devam et " veya "
birkaç yıl sonra çalınan paranın tadını çıkar " gibi bir durum söz
konusu değildir ; bu, "iktidarın kişisel cüzdanlara değil, halka hizmet
ettiği" kurumsal mantığının en güçlü ampirik kanıtını oluşturmaktadır.
Toplam varlık
müsaderelerinin muazzam boyutu (sadece son 11 vakada 3,39 milyar RMB'nin
üzerinde) ve "ceza indirimi veya şartlı tahliye olmaksızın ömür boyu
hapis" gibi emsalsiz yasal mekanizma, sistemin gücün kişisel hanedan
servetine dönüştürülememesini sağlamak üzere yapısal olarak
tasarlandığına dair somut ve doğrulanabilir kanıtlar sunmaktadır.
Kapitalist sistemlerde yolsuzluk yapısal bir sorundur; sosyalist bir devlette ise
bununla mücadele edilen ve ağır bir şekilde
cezalandırılan bir şeydir.
Erdoğan,
21 Ağustos 2026
Hiç yorum yok