Header Ads

Header ADS

Bütün Gücümüzü "Baş Düşmana" Karşı yoğunlaştıralım - 3

STALIN: BİR SİYAH EFSANE'NİN TARİHİ VE ELEŞTİRİSİ

Domenico Losurdo

Portekizceden Çeviren David Ferreira

Togliatti, Stalin ve Soğuk Savaş

Soğuk Savaş'ın patlak vermesinden sonra Togliatti'nin tavrını artık anlayabiliyoruz. Belki de onun için en rahatsız edici yıl 1952'ydi. Stalin'in birbiriyle uzlaştırılması güç olan iki ifadesinin yayımlandığı yıldı. SBKP'nin XIX Kongresinde kısaca konuşarak ve Washington'un Avrupalı ​​ve Batılı müttefiklerinin ve vasallarının ikincil statüsünü kınayarak,  Sovyet lideri, komünist partileri, ülkelerinin burjuvazisi tarafından “denize atılan” ulusal bağımsızlık ve demokratik özgürlük bayrağını almaya çağırdı. Yine de ölümünden önceki yıl boyunca, Stalin SSCB'de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlarını (§ 6) yazarken önemli ölçüde farklı terimlerle ifade etti: ABD tarafından uygulanan tartışmasız hegemonyaya boyun eğmek yerine, diğer kapitalist güçler ona meydan okumak zorunda kalacaklardı; kapitalizm ve sosyalizm arasındaki çelişkiden çok daha keskin olan emperyalistler arası çelişki, 1914 ve 1939'da olduğu gibi er ya da geç yeni bir dünya savaşını tetikleyecektir; ve tüm bunlar, kapitalizm içinde savaşın kaçınılmazlığını doğrular.

Bilindiği gibi, SSCB'de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlarında yapılan tahminle ilgili olarak işler tam tersi yönde ilerlemiştir: çözülen emperyalist kamp değil, sosyalist kamp oldu; Bir dünya savaşının daha şiddetli tehditleri, büyük kapitalist güçler arasındaki hegemonya rekabetinin bir sonucu olarak değil, Amerika Birleşik Devletleri'nin sosyalizmi ve sömürgeciliğe karşı devrimci mücadeleleri kontrol altına alma ve onu tersine çevirme niyetinin bir sonucu olarak ortaya çıktı. (Küba'da1962 krizini düşünün); Washington'un müttefikleri ve vasalları üzerinde uyguladığı kontrol ortadan kalkmadı, bunun yerine, 1956'da İngiliz-Fransız'ın Süveyş'teki serüveninin utanç verici sonu (Amerika Birleşik Devletleri yönetiminin Ortadoğu'ya da yayılmasıyla birlikte) ve Fransa'daki Gaullist’in meydan okumasının gerilemesi gösterildiği gibi, o zamandan bu yana pekişmişti. SSCB'de Sosyalizmin Ekonomik Sorunlarında yer alan mantıksal hata açıktır: Kapitalizmde savaşın kaçınılmazlığı önermesi hiçbir şekilde emperyalist güçler arasındaki çatışmanınsanki bu çatışma kazananlar ve kaybedenler arasındaki ayrımları hiç içermiyor ya da yalnızca kısa bir süre için içeriyormuş gibi, her zaman gündemde olduğu sonucuna götürmez.

Örneğin, Lenin'in “Napolyon emperyalizmi” (LO, 22; 309) olarak tanımladığı şeyin yenilgisinden sonra, neredeyse bir yüzyıl boyunca İngiliz emperyalizminin neredeyse hiçbir rakibi yoktu. Ve bu, İkinci Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra emperyalist kampta ciddi bir rakibi olmayan, Almanya, Japonya ve İtalya'nın yenilgisine tanık olan, aynı zamanda İngiltere ve Fransa'nın düşüşü ve ciddi inişlerine tanık olan ABD için daha da doğrudur.

Gerçek şu ki, 1952'de Stalin iki çelişkili senaryo belirledi: ilki, o sırada Avrupa'ya bakarak, Washington tarafından yürütülen savaş ve baskı politikalarına teslim olmaları nedeniyle burjuvaziyi kınadı; özellikle geleceğe bakan ikinci senaryo, hepsi aynı düzeyde tutulan çeşitli burjuva yönetici sınıfların, hepsi ayni seviyede, özünde savaş çığırtkanlığı yapan doğasını kınadı.

10 Kasım 1952'de PCI merkez komitesine sunduğu raporda Togliatti, (Stalin tarafından SSCB'de Sosyalizmin Ekonomik Sorunları'nda yeniden doğrulanmış olan) savaşın kaçınılmazlığı tezinden ve o dönemde ABD'nin sosyalist kampa ve sömürgecilik karşıtı devrime karşı uyguladığı saldırgan politikaların tehdidi altında olan barışı koruma mücadelesinin somut ve acil görevini gözden kaçırmaya karşı “yanlış sonuçlar” çıkartılmasına karşı uyarıda bulundu. (TO, 5; 707) Bu nedenle, İtalyan komünist lider, esasen ve neredeyse tamamen, Atlantik'i geçme tehdidinde bulunan McCarthy dalgası tarafından riske atılan, İtalya ve Batı Avrupa'da da kendisini konuşlandıran, komünistleri ulusal bağımsızlıklarını ve siyasi demokrasiyi savunmaya davet eden Stalin'in diğer konuşmasına atıfta bulundu.

Gerçekte Togliatti, Stalin'in SBKP'nin XIX Kongresi'nde yaptığı konuşmadan önce bu çizgiyi detaylandırmaya başlamıştı. PCI'nın 1951'de 3 Nisan ile 8 Nisan arasında düzenlenen VII Kongresi'ne sunduğu raporda, “İtalyan demokrasisinin gelişimi ve dönüşümüne yönelik her türlü çabayı engellemeye” kararlı ABD emperyalizmini kınadı, ve “İtalya’nın bağımsızlığı, ülkemizin ekonomik ve siyasi yaşamını kendi çıkarlarına veya yabancı emperyalizmin çıkarlarına tabi kılmak isteyen herkesten bağımsız ” bir program talep etti (TO, 5; 591 ve 601). Togliatti'nin XIX Kongre platformundan Batılı komünistleri burjuvazinin terk ettiği demokrasi ve ulusal bağımsızlık bayrağını almaya davet eden Stalin'i etkilediğini gösteren çok şey var. Kuşkusuz, 10 Kasım 1952'de PCI merkez komitesine sunduğu müteakip raporunda Togliatti, İtalyan ve Avrupalı gericilere karşı “bölgemizdeki gericileri” işaret ederek çok daha etkileyiciydi:

“Stalin yoldaş onların maskelerini çıkardı, geçmişte demokratik ve liberal burjuva grupların siyasi eylemini oluşturan her şeyi nasıl denize attıklarını ortaya koydu. Onlar halk için özgürlük ve bağımsızlık bayrağını denize atmışlardı. Bu nedenle, o bayrağı alıp ileriye taşımak, ülkemizin vatanseverleri olmak ve böylece milletin önder gücü olmak bize kalmıştır.” (TO, 5; 705).

Halihazırda yapılan değerlendirmelerin ışığında, Togliatti'nin Stalin'den alıntı yaparken öncelikle kendisinden alıntı yaptığı söylenebilir. Ortaya çıkan çizgi açıktı, ancak yeni bir şey yoktu:  önce İtalya'nın "yabancı emperyalizmin kölesi bir sömürgeye" dönüşmesini kabul etmeye hazırlanan "özgürlüğü boğmaya ve ülkenin bağımsızlığını satmaya" çalışanlara karşı savaşmak gerekiyordu; “Amerika Birleşik Devletleri'nin egemen olduğu ülkelerin liderliğine” (TO, 5; 705-6) saldırmak ve onu etkisiz hale getirmek gerekliydi. İkincisi tarafından izlenen amaç aşağıdaki gibi tanımlanmıştır:

“Tüm dünyaya hâkim olmak için [...]; düne kadar bağımsız ülkeler olan bir dizi ülkenin ve hatta Fransa ve İtalya gibi gelişmiş kapitalist ülkelerin ekonomik, siyasi ve askeri boyunduruğu altına alınması; Sovyetler Birliği'ne, Çin'e ve Halk demokrasilerine yönelik  saldırı hazırlıkları… Daha açık söylemek gerekirse, bu saldırı için gerekli kuvvetlerin hazırlanmasında ve amaçlarının tamamlanmasında Amerikan emperyalizmi, dünyanın her yerinde askeri üsler örgütlemiştir, kendi birliklerini gönderiyor ve onları düne kadar bağımsız olan ve yabancı birliklerin işgaline asla müsamaha göstermeyecek ülkelere yerleştiriyor” (TO, 5; 708).

Bu pasajı banal, propagandacı, suçlamaya karşı uzun bir kızgın konuşma olarak okumak ciddi bir hata olur. Bunun yerine, önümüzde teorik ve politik bir yansıma var: emperyalizmi tanımlayan sadece onun sosyalist bloğa ve sömürgeciliğe karşı sürdürülen devrimci mücadelelere olan düşmanlığı değildir; özellikle de onu karakterize eden şey hegemonya mücadelesi olduğu için, emperyalizm, ister sömürge ister yarı-sömürge olsun, “bağımsız ülkelerin ve hatta Fransa ve İtalya gibi gelişmiş kapitalizme sahip olanların” boyun eğdirilmesini içerebilir, ve dolayısıyla 1952'de büyük bir sömürge imparatorluğuna sahip olan Fransa gibi bir ülke bile.

“Gelişmiş kapitalist” ülkeler arasındaki çelişki, zorunlu olarak ve istisnasız emperyalistler arası bir çelişki değildir, özellikle güçlü ve saldırgan bir emperyalist güç ile potansiyel bir sömürge veya yarı-sömürge arasındaki çelişki bile olabilir. Emperyalizmin “gelişmiş kapitalist” bir ülkeyi bir sömürge ya da yarı-sömürgeye dönüştürmekten kaçınacağını düşünmek ona çok fazla kredi vermek olacaktır.

Togliatti, Lenin'in Kautsky ile olan anlaşmazlığına çok aşinaydı:

emperyalizmi tanımlayan şey [...] onun [Kautsky'nin öngördüğü gibi] yalnızca tarım topraklarını fethetme dürtüsü değildir. Ama, özellikle “düşmanlarını” zayıflatabileceği için, ağır sanayileşmiş ülkeleri de ele geçirmek” (LO, 22, 268).

Togliatti, İtalya'nın ABD emperyalizmi tarafından Sovyetler Birliği ve Çin Halk Cumhuriyeti'ne karşı bir savaşa sürüklenme tehlikesinden kaçınmak amacıyla, kesin bir tarihsel ve teorik okuma temelinde, mümkün olan en geniş seferberlik çağrısında bulundu:

“İtalya'nın ihtiyaç duyduğu hareket, barışın kurtuluşu için hangi partiden, hangi sosyal gruptan olursa olsun büyük halk kitlelerinin hareketi olmalıdır. Bugün bizden en uzaktaki vatandaşlar bile bu davanın çalışması içine çekilebilir ve çekilmelidir." Ve bu nedenle “geçmişin en vahim anlarında olduğu gibi bu zamanda da tüm ulusun çıkarlarını tanımak ve savunmak işçi sınıfının partisi olarak bize düşüyor” (TO, 5; 602 ve 578).

Bu, sınıf mücadelesinin terk edilmesi miydi? Bu olası itiraza yanıt zaten hazırlanmıştı:

“hayır, bir ulusal program ile komünist partinin sınıf programı arasında hiçbir çelişki yoktur” (TO, 5; 590).

Togliatti Ne Yapılması gerektiğini, Sendikacı bir okumayla sınıf mücadelesini düzleştirmek için, çok iyi biliyordu? Özellikle Sovyetler Birliği'nde Moskova, Leningrad ve Stalingrad'ın, bu Doğu Avrupa'daki sömürge geleneğini canlandırmak ve radikalleştirmek, Tüm Sovyet halkını, Üçüncü Reich'ın sözde efendi ırkına hizmet eden bir kölelik durumuna indirgeme girişimine karşı destansı direnişini doğrudan izleyebildiği için biliyordu.

Togliatti, Büyük Vatanseverlik Savaşı'nın yalnızca yirminci yüzyılda değil, dünya tarihindeki en büyük sınıf mücadelelerinden biri olduğunu çok iyi anlamıştı.

1938 yılının Kasım ayında, Japon emperyalizminin bir bütün olarak Çin halkına barbarca bir sömürge yönetimi ve kölelik biçimini dayatmaya çalıştığı bir zamanda, Mao Zedong'un bu koşullar altında “ulusal güçler ve sınıf mücadelesi arasındaki bağlantıyı” teori-leştirdiğini belirtmekte fayda var.." Büyük Vatanseverlik Savaşı gibi, Japon emperyalizmine karşı direniş savaşı da sadece yirminci yüzyılda değil, dünya tarihinde de büyük sınıf mücadeleleri arasında sayılmalıdır (Losurdo 2013, cg. VI, § 7-8). Togliatti'nin, Çin komünist liderinin az önce alıntılanan metninden habersiz olduğu neredeyse kesin: daha da önemlisi, somut durumun somut analizinden çalışarak aynı sonuçlara ulaşmasıdır.

ABD Emperyalizmi ve Büyüyen Savaş Tehdidi

Açık konuşalım: Bu bir karşılaştırma oyununa teslim olma meselesi değildir. Zamanımızın siyasi senaryosunu gerçekten anlamak için somut durumun somut analizinden yola çıkmalıyız. Bu eksik kalan bir görevdir. Bununla birlikte, bazı temel noktaları tanımlayabiliriz. Almanya ve İtalya gibi ülkelerin Yugoslavya'nın parçalanmasında ve Yugoslavya'ya karşı savaşta oynadığı kötü şöhretli rolleri kınamakta amansız olmamız gerektiğini söylemeye gerek yok, ya da Libya'ya karşı savaşta İtalya'nın kötü şöhretli rolü ve Ukrayna'daki darbede Almanya'nın rolü; Fransa'nın, Libya ve Suriye'ye karşı savaşlarda önce Sarkozy, ardından Hollande ile oynadığı rezil rolünden bahsetmiyorum bile. Ancak tüm bu yeni sömürgeci rezillikler ve diğerleri, ABD'nin ezici askeri gücü ve genellikle bir ölçüde doğrudan bir şekilde desteklenen hegemonik rolü sayesinde mümkün oldu. Yine de ufukta beliren büyük ölçekli savaşa bakarken geçmişle ilgili olarak meydana gelen köklü değişiklikleri dikkate almalıyız.

Birinci ve İkinci Dünya Savaşı arifesinde iki karşıt askeri koalisyon vardı; zamanımızda, pratikte giderek genişleyen ve sıkı bir şekilde Amerikan kontrolü altında kalmaya devam eden tek bir devasa askeri koalisyon var (NATO). Birinci ve İkinci Dünya Savaşı'nın arifesinde, büyük kapitalist güçler birbirlerini silahlanma yarışını başlatmakla suçladılar.  Ancak günümüzde ABD, müttefiklerini askeri bütçelerine daha fazla kaynak ayırmadıkları ve yeniden silahlanma programlarını yeterince hızlandırmadıkları için eleştiriyor. Açıkçası, Washington'un aklındaki savaş Almanya, Fransa veya İtalya'ya karşı değil, Çin'e (en büyük anti-sömürge devriminden ortaya çıkan ve deneyimli bir komünist parti tarafından yönetilen ülkeye) ve/veya Rusya ya karşı bir savaştır. (Çünkü Beyaz Saray'ın bakış açısına göre Rusya, Putin döneminde, Yeltsin'in boyun eğdiği ya da uyduğu yeni-sömürgeci kontrolü ortadan kaldırmak gibi bir hata yaptı). Ve nükleer eşiği bile geçebilecek bu büyük ölçekli savaşta ABD, bunu Almanya, Fransa, İtalya ve diğer NATO üyesi ülkelerin -ABD ile yan yana ve onun komutası altında- madun katılımıyla gerçekleştirmeyi planlıyor. Bu nedenle, dünyada tek başına, kendisini “Tanrı'nın seçtiği ulus” olarak tanıtmaya devam eden süper güç tarafından başlatılan bir savaş tehdidine karşı, uzun zamandır kendisine “cezasız kalacak olan bir ilk [nükleer] saldırı gerçekleştirme kabiliyetini” garanti etmeye çalışan bir süper güç tarafından (Romano 2014, s. 29), ülkemize askeri üsler ve nükleer silahlar yerleştiren, doğrudan veya dolaylı olarak Washington tarafından kontrol edilen bir süper güç tarafından, bu somut savaş tehdidine karşı mücadele etmeye çağrılıyoruz.

Ve Palmiro Togliatti'nin büyük dersini göz önünde bulundurarak ve onu mevcut duruma yeterince uyarlayarak bu büyüyen tehdide çok daha etkili bir şekilde karşı koyabiliriz.

Telif hakkı © 2020 Domenico Losurdo Tüm hakları saklıdır.

ISBN: ISBN-13:

Çeviri
Erdogan A
Eylül 2021

Hiç yorum yok

Blogger tarafından desteklenmektedir.